ΚΟΣΜΟΣ

Προς ντε φάκτο διχοτόμηση

Διπλός ο χθεσινός διπλωματικός θρίαμβος του UCK. Η ηγεσία των ενόπλων διαπραγματεύεται με εκπρόσωπο του ΝΑΤΟ την εκκένωση του Αρατσίνοβο και στο «περιθώριο» υπογράφει συνολική μακροπρόθεσμη συμφωνία για κατάπαυση του πυρός στο σύνολο της χώρας. Την ίδια στιγμή στο Λουξεμβούργο οι «15» απειλούν με κυρώσεις την ΠΓΔΜ αν δεν αναζητήσει συμβιβαστική φόρμουλα με την αλβανική πλευρά.

Ο διπλωματικός θρίαμβος όμως δεν είναι αρκετός για τους μέχρι χθες «τρομοκράτες» που πήραν από το ΝΑΤΟ το χρίσμα για την παρουσία τους στην τράπεζα των διαπραγματεύσεων. Εξαπολύουν επίθεση στο Τέτοβο για να θυμίσουν στην κυβέρνηση των Σκοπίων ότι η στρατιωτική λύση δεν έχει μόνο υψηλό διεθνές κόστος αλλά δεν είναι ρεαλιστική επιλογή.

Η προσγείωση είναι οδυνηρή για τη σλαβομακεδονική ηγεσία: η στρατιωτική επιλογή, αδύνατη όταν ο αντιπαλος στηρίζεται από το 30% του πληθυσμού, δεν μπόρεσε ούτε καν να επιτρέψει διαπραγμάτευση από θέσεως ισχύος. Η διεθνής στήριξη, που έγινε στο όνομα της περικύκλωσης και πλαγιοκόπησης του Βελιγραδίου και επέτρεψε την επιβολή του μονοεθνικού χαρακτήρα του κράτους μετά το 1991, δεν υπάρχει πλέον.

Επειτα από τέσσερις μήνες αιματηρών συγκρούσεων, ο συμβιβασμός στον οποίο σύρεται η σλαβομακεδονική ηγεσία, δεν οδηγεί στην εξομάλυνση αλλά στη ντε φάκτο διαίρεση της χώρας. Επιπλέον θα πυροδοτήσει μια κρίση ταυτότητας στους Σλαβομακεδόνες που θα αδυνατούν να αισθανθούν ασφαλείς στη συρρικνωμένη επικράτεια που θα ελέγχουν. Η ίδια η αξιοπιστία ανεξάρτητης επιβίωσης των Σλαβομακεδόνων -που έζησαν μισό αιώνα υπό την προστασία του Βελιγραδίου και δέκα χρόνια υπό τις δυτικές εγγυήσεις- τίθεται πλέον εν αμφιβόλω.

Η ντε φάκτο χειραφέτηση των Αλβανών της ΠΓΔΜ κλείνει ένα πρόβλημα για να ανοίξει ένα άλλο. Πού θα οδηγησει ο σλαβομακεδονικός ρεβανσισμός; Στη ρεαλιστική αποδοχή της πραγματικότητας ή στην αναζήτηση ασφάλειας μέσω της προσέγγισης με τη Βουλγαρία; Ο ασκός του Αιόλου έχει ανοίξει. Τα σύνορα της συνθήκης του Βουκουρεστίου, που τερμάτισε τον δεύτερο βαλκανικό πόλεμο το 1913, αλλάζουν δέκα χρόνια μετά την έκρηξη της γιουγκοσλαβικής σύγκρουσης τον Ιούνιο του 1991.

«Μακράς διαρκείας εκεχειρία» αλλά και μάχες στο Τέτοβο

ΑΡΑΤΣΙΝΟΒΟ. «Μακράς διάρκειας εκεχειρία» ανακοίνωσε χθες ο αρχηγός των Αλβανών ανταρτών Χότζα, μετά τη συνάντησή του με τον απεσταλμένο του ΝΑΤΟ στην ΠΓΔΜ, Πίτερ Φέιθ. Ταυτόχρονα, το πρώτο λεωφορείο με ένοπλους αντάρτες αποχωρούσε από το Αρατσίνοβο, εφαρμόζοντας τη συμφωνία που επετεύχθη με τη μεσολάβηση του Χαβιέ Σολάνα. Την εικόνα της μερικής εκτόνωσης σκίασαν οι μάχες με πυρά βαρέως πυροβολικού που ξεσπούσαν στα περίχωρα του Τετόβου, την ίδια στιγμή που ο αρχηγός των ανταρτών προέβαινε στις δηλώσεις περί εκεχειρίας.

«Αποφασίσαμε να τηρήσουμε μακράς διάρκειας εκεχειρία σε όλη την ΠΓΔΜ», δήλωσε ο Χότζα στο Γαλλικό Πρακτορείο από την Πρίστινα. Αξίζει να σημειωθεί ότι η Δύση συνομίλησε πλέον ευθέως με τους αντάρτες, προκειμένου να εξασφαλίσει τους όρους της αποχώρησής τους, επιβεβαιώνοντας για μία ακόμη φορά ότι η δύναμη των όπλων δύσκολα μπορεί να αμφισβητηθεί. Αναφορικά με την αποχώρηση των ανταρτών από το Αρατσίνοβο, θέατρο σφοδρών μαχών τις τελευταίες ημέρες, ο Χότζα δήλωσε ότι «οι αντάρτες θα αποχωρήσουν από το Αρατσίνοβο ως ένδειξη καλής θελήσεως, προκειμένου να αρχίσουν σοβαρές συνομιλίες με τη σλαβομακεδονική ηγεσία». Ο ίδιος τόνισε ότι συζητούσε τις λεπτομέρειες της αποχώρησης με τον απεσταλμένο του ΝΑΤΟ στην περιοχή, Πίτερ Φέιθ. «Πιστεύω ότι θα πάρουμε μαζί μας τον οπλισμό μας και θα αποτραβηχθούμε σε απόσταση ενός χιλιομέτρου από το Αρατσίνοβο», υπογράμμισε ο Χότζα.

Ο ίδιος, πάντως, μιλώντας στο πρακτορείο Ασοσιέιτεντ Πρες, είχε νωρίτερα τονίσει ότι οι αντάρτες σχεδίαζαν να αποχωρήσουν από το Αρατσίνοβο την ερχόμενη εβδομάδα, υπό τον όρο ότι η κυβέρνηση θα αποδεχθεί τους όρους τους.

Αλλος διοικητής των ανταρτών από το Αρατσίνοβο δήλωσε ότι οι αντάρτες δεν προτίθενται να αποχωρήσουν εάν προηγουμένως δεν εξασφαλίσουν την ανάπτυξη δυνάμεων του ΝΑΤΟ. «Εχουμε εντολή να αποχωρήσουμε και θα τη σεβαστούμε, δεν πρόκειται όμως να φύγουμε από το Αρατσίνοβο μέχρις ότου εμφανιστούν οι δυνάμεις του ΝΑΤΟ», υπογράμμισε στο πρακτορείο Ρόιτερς αντάρτης, ο οποίος ακούει στο όνομα Σόκολι. Την ίδια στιγμή, οι αντάρτες έβαλλαν εναντίον θέσεων του σλαβομακεδονικού στρατού στα περίχωρα του Τετόβου, τραυματίζοντας τέσσερις Σλαβομακεδόνες.

Νέες συνομιλίες

Αργά χθες επρόκειτο να αρχίσει και νέος γύρος συνομιλιών μεταξύ των πολιτικών αρχηγών της ΠΓΔΜ, για την αποδοχή του σχεδίου που έχει προτείνει ο πρόεδρος της χώρας Μπορίς Τραϊκόφσκι για τον τερματισμό της κρίσης. Το σχέδιο περιλαμβάνει αμνήστευση όσων ανταρτών καταθέσουν τα όπλα τους και μεγαλύτερη συμμετοχή των Αλβανών στην κρατική μηχανή. Επίσης, προβλέπει την τροποποίηση του Συντάγματος ώστε να καθιερωθούν τα αλβανικά ως δεύτερη επίσημη γλώσσα του κράτους, καθώς και απαλοιφή του θρησκεύματος και της εθνικότητας από τα άρθρα του.

Χρηματικός εκβιασμός από τους «15» στην ΠΓΔΜ

Το καρότο απέτυχε… ώρα για το μαστίγιο. Εχοντας επιχειρήσει επί μήνες να επιτύχει αποτελέσματα στα Σκόπια με την υπόσχεση οικονομικής βοήθειας και την ευρωπαϊκή προοπτική που ανοίγει η συμφωνία σύνδεσης, καθώς και με τις αλλεπάλληλες επισκέψεις του Χαβιέ Σολάνα, οι «15» της Ε.Ε. γύρισαν χθες σελίδα, ενώ έξω από το κτίριο όπου συνεδρίασαν διαδήλωναν Αλβανοί, οπαδοί του UCΚ.

Στη σύνοδο του Συμβουλίου Γενικών Υποθέσεων της Ενωσης, που συνήλθε χθες στο Λουξεμβούργο παρουσία της υπουργού Εξωτερικών της ΠΓΔΜ Λίνκα Μίτρεβα, οι «15» κατέφυγαν εντέλει στον εκβιασμό: «Ή έρχεσθε σε συνεννόηση με τους Αλβανούς ή χάνετε την οικονομική βοήθεια», ένα κονδύλι που σε πρώτη φάση ανέρχεται σε περίπου 40 εκατομμύρια ευρώ, με πιθανή αύξησή του στο μέλλον.

Επιπλέον δε, οι «15» εξήγησαν στη Μίτρεβα ότι μέχρι να υπάρξει απτή πρόοδος προς μια πολιτική λύση, δεν πρόκειται να επικυρωθεί η προσφάτως (και υπό εντελώς διαφορετικές συνθήκες) υπογραφείσα συμφωνία σταθερότητος και σύνδεσης με τη χώρα, έστω και αν υπό τις παρούσες συνθήκες η «ευρωπαϊκή προοπτική», που θεωρητικώς ανοίγει μια τέτοια συμφωνία, είναι ασυνήθιστα απόμακρη, ακόμα και με τα δεδομένα της πρώην Γιουγκοσλαβίας.

Η Μίτρεβα, θα πρέπει να σημειωθεί, μάλλον δυσφορία προκάλεσε στους «15» με την όλη στάση της, υπεραμυνόμενη «προόδων» που κατ’ αυτήν έχουν σημειωθεί στην εξεύρεση πολιτικής λύσης, κάτι που ώθησε Ευρωπαίο διπλωμάτη να ομιλήσει αργότερα για «εξωγήινη επισκέπτιδα στον πλανήτη Γη»…

Το δεύτερο σκέλος των χθεσινών αποφάσεων ήταν η μεταβολή της διπλωματικής παρουσίας της Ευρώπης στα Σκόπια. Μέχρι τούδε οι «15» είχαν αναλάβει έναν ρόλο «διευκόλυνσης» των διαπραγματεύσεων, υπό τη μορφή τακτικότατων επισκέψεων του ύπατου εκπρόσωπού τους Χαβιέ Σολάνα στα Σκόπια.

Οι αλλεπάλληλες επισκέψεις του Σολάνα προσέλαβαν τελικά τη μορφή μιας κάπως μονότονης και προβλέψιμης φάρσας: παρόντος του Ισπανού, οι δύο πλευρές συμφωνούσαν σε επανέναρξη των συνομιλιών, για να επιστρέψουν στο πεδίο της μάχης περίπου με την απογείωση του αεροσκάφους του Ισπανού από τον διεθνή αερολιμένα των Σκοπίων. Ετσι, κρίνοντας ότι απαιτείται μία κάπως μονιμότερη παρουσία και ως εκ τούτου μία μονιμότερη εστία πίεσης προς κυβέρνηση και Αλβανούς, οι «15» επικύρωσαν χθες τον ορισμό του πρώην υπουργού Αμύνης της Γαλλίας Φρανσουά Λεοτάρ ως μονίμου εκπροσώπου του Σολάνα στα ίδια τα Σκόπια.

Θα πρέπει εδώ να σημειωθεί, ωστόσο, κάτι. Η εντεινόμενη απελπισία των «15» με την κατάσταση στα Σκόπια οφείλεται και στη διαπίστωση ότι η κυβέρνηση εθνικής ενότητος που σχηματίσθηκε ουδόλως διακρίνεται για την ενότητά της, αποτελώντας μάλλον μια αδέξια συνύπαρξη, συχνά εκ διαμέτρου αντιθέτων θέσεων και απόψεων. Τα ανωτέρω, δε, περιπλέκει εκ των πραγμάτων η προφανής αδυναμία των κυβερνητικών δυνάμεων να αντιμετωπίσουν στρατιωτικά τους Αλβανούς, προσδίδοντας μια μάλλον πικρά ειρωνεία στην αενάως επαναλαμβανόμενη διαπίστωση ότι «δεν μπορεί να υπάρξει στρατιωτική λύση». Εξ ου και η προσφυγή στον χρηματικό εκβιασμό, η τοποθέτηση επιτοπίου παρατηρητή και, εντέλει, η μετάβαση σε μία πολιτική ίσων, σχεδόν, αποστάσεων μεταξύ των δύο πλευρών.

Στο κοινό ανακοινωθέν τους που εξεδόθη αργά χθες, οι «15» μέμφονται έτσι «τη συσσώρευση οπλισμού στην περιοχή», για πρώτη ίσως φορά επιρρίπτουν καθαρά την ευθύνη για τις συγκρούσεις σε αμφότερες τις πλευρές και ταυτόχρονα τονίζουν και την αντίθεσή τους σε κάθε αλλαγή συνόρων αλλά και κάθε πολιτική διακρίσεων με γνώμονα τη φυλή.