ΚΟΣΜΟΣ

Βολές από Αριστερά… στην Κεντροαριστερά

Η πλήρης επικράτηση των Μπλερ και Σρέντερ στο Εργατικό και στο Σοσιαλδημοκρατικό κόμμα αντίστοιχα αλλά και η συμμετοχή όλων των κομμάτων της κοινοβουλευτικής αριστεράς στις κυβερνήσεις Ζοσπέν στη Γαλλία και μέχρι πρόσφατα της «Ελιάς» στην Ιταλία, έδωσαν συνολικά την αίσθηση ότι δεν υπάρχει άξια λόγου αριστερή αμφισβήτηση του κυβερνητικού διαχειριστικού ρεαλισμού της Κεντροαριστεράς.

Οι τελευταίες όμως εξελίξεις στη Γαλλία και στη Βρετανία εγγράφουν ενδιαφέρουσες αποχρώσεις που, αν δεν αναιρούν, θέτουν τουλάχιστον εν αμφιβόλω την παντοδυναμία της Κεντροαριστεράς.

Η εξέγερση των συνδικάτων κατά του Μπλερ για να παραμείνει μάχη οπισθοφυλακής της παλαιάς φυσιογνωμίας του Εργατικού Κόμματος και να μην εξελιχθεί σε σοβαρή παρενόχληση, προϋποθέτει μια παράταση αορίστου χρόνου της σημερινής περιχαράκωσης των Συντηρητικών σε ακραίες ευρωσκεπτικιστικές – θατσερικές θέσεις. Αν ο Μπλερ κερδίζει προς τα Δεξιά, σε βάρος των Φιλελεύθερων Δημοκρατών και των Τόρις, περισσότερο από ό,τι χάνει από τα Αριστερά, όχι μόνον δεν θα τον δυσαρεστήσει αλλά αντίθετα θα δει το εγχείρημα κεντρώας μετάλλαξης του κόμματός του να ολοκληρώνεται.

Πιο σκοτεινός είναι ο πολιτικός ορίζοντας του Λιονέλ Ζοσπέν. Στη Γαλλία οι διαχωριστικές γραμμές Δεξιάς-Αριστεράς είναι έντονες και τα εγχειρήματα του Ζισκάρ και των Ροκάρ απέδειξαν ότι η κεντρώα στρατηγική δεν είναι ασφαλής επένδυση. Ομως, η παράδοση της συσπείρωσης της Αριστεράς δύσκολα θα επιτρέψει στην ανερχόμενη στον ρόλο του ρυθμιστικού παράγοντα εξωκοινοβουλευτική Αριστερά να αναλάβει την ευθύνη για την επανεκλογή Σιράκ την προσεχή άνοιξη. Την τακτική αυτή δοκίμασαν άλλωστε οι κομμουνιστές στην περίοδο 1977-81 και την πλήρωσαν πολύ ακριβά.

Οι πιέσεις, παρενοχλήσεις και εγγραφές υποθηκών για το μέλλον που πηγάζουν στα αριστερά της Κεντροαριστεράς δεν συνιστούν σε καμιά περίπτωση, σήμερα, δυναμική δημιουργίας αυτόνομου πόλου που θα ανέτρεπε το πολιτικό σκηνικό.

Το δικομματικό σύστημα της Βρετανίας και της Γερμανίας εξακολουθεί να είναι πανίσχυρο, ενώ ο οριακός ρυθμιστικός ρόλος της εξωκοινοβουλευτικής αριστεράς στη Γαλλία ασκεί εξίσου ισχυρές με τη λογική της ρήξης πιέσεις για ενσωμάτωση στο πολιτικό σύστημα.

Με διαζύγιο απειλούν τον Μπλερ τα συνδικάτα

«Μαστιγώνουν τον Μπλερ για τις ιδιωτικοποιήσεις», γράφει ο βρετανικός «Γκάρντιαν». «Ο Μπλερ αντιμέτωπος με την κοινωνική εξέγερση εναντίον των ιδιωτικοποιήσεων», διαπιστώνει στο ίδιο μήκος κύματος ο «Ιντιπέντεντ». «Η εξέγερση της Αριστεράς», είναι ο τίτλος κύριου άρθρου των «Τάιμς». Μια ατμόσφαιρα κοινωνικού πολέμου, όχι και τόσο αναμενόμενη, μόλις δύο εβδομάδες ύστερα από τη συντριπτική νίκη των Εργατικών στις βουλευτικές εκλογές της 7ης Ιουνίου.

Δεν πληρώνουν…

Αφορμή γι’ αυτήν την εξέλιξη στάθηκε το σχέδιο του Τόνι Μπλερ για ενίσχυση του ρόλου του ιδιωτικού τομέα στην Υγεία, την Εκπαίδευση και τις Μεταφορές. Η προσφυγή στη Θατσερικής έμπνευσης πολιτική των -έστω και τμηματικών- ιδιωτικοποιήσεων προκάλεσε θύελλα αντιδράσεων από την πλευρά των ισχυρών βρετανικών συνδικάτων. Την περασμένη εβδομάδα, το συνδικάτο των εργαζομένων στις δημόσιες υπηρεσίες UΝΙSΟαποφάσισε να αναστείλει την ετήσια συνδρομή του, ύψους 1,3 εκατομμυρίων λιρών, στους Εργατικούς, δηλώνοντας ότι δεν μπορεί να χρηματοδοτεί «ένα κόμμα που επιτίθεται στις θέσεις εργασίας, στους μισθούς και στα εργασιακά μας δικαιώματα». Παρόμοια απόφαση πήρε το συνδικάτο των πυροσβεστών, ενώ πρόταση αποχώρησης από το Εργατικό Κόμμα κατατέθηκε από ισχυρή μερίδα αντιπροσώπων του συνδικάτου Μεταφορών, το οποίο συγκεντρώνει στις γραμμές του 870.000 μέλη, μεταξύ των οποίων και τον ίδιο τον… Τόνι Μπλερ!

Το ρήγμα επεκτείνεται και στην ίδια τη γενική συνομοσπονδία των εργατικών συνδικάτων TUC, ο γενικός γραμματέας της οποίας, Τζον Μονκς, απείλησε ανοιχτά τον Μπλερ με ένα γενικευμένο απεργιακό κύμα ανάλογο του 1978-79 που οδήγησε στην κατάρρευση της κυβέρνησης των Εργατικών και στην άνοδο της Μάργκαρετ Θάτσερ στην εξουσία. Ενδεχόμενο διαζύγιο του Μπλερ με το οργανωμένο εργατικό κίνημα θα είχε ιστορική σημασία για τη βρετανική πολιτική ζωή δεδομένου ότι το Εργατικό Κόμμα ιδρύθηκε από τα ίδια τα συνδικάτα, τα οποία για έναν ολόκληρο αιώνα ήταν οι κύριοι χρηματοδότες του και αντιπροσώπευαν τη συντριπτική πλειοψηφία των μελών του.

Εξ οικείων

Το χειρότερο για τον Μπλερ είναι ότι η αντίθεση στις ιδιωτικοποιήσεις αρχίζει να αγγίζει και τον πιο στενό πυρήνα των συνεργατών του. Για παράδειγμα, ο πρώην υπαρχηγός του κόμματος, λόρδος Χάτερσλι, έκανε λόγο για «πραξικόπημα του Μπλερ απέναντι στις αξίες των Εργατικών», με την «υιοθέτηση μιας ακραίας φιλελεύθερης φιλοσοφίας». Ο Ντέιβιντ Χίντσλιφ, επικεφαλής της επιτροπής Υγείας του βρετανικού Κοινοβουλίου, μίλησε για «ολοκληρωτική προδοσία όλων εκείνων για τα οποία αγωνιζόταν πάντα το Εργατικό Κόμμα».

Ακόμη και ο πρώην υπουργός Φρανκ Ντόμπσον, προσωπική επιλογή του Μπλερ για τον δήμο του Λονδίνου στις τελευταίες εκλογές, δήλωσε ότι είναι «ιδιαίτερα ανήσυχος» με τις δρομολογημένες ιδιωτικοποιήσεις. Αλλά το πιο οδυνηρό πλήγμα προήλθε από το Ινστιτούτο Πολιτικών Ερευνών IPPR, το κατεξοχήν think tank των εκσυγχρονιστών του Μπλερ, το οποίο συνέστησε ριζικές αλλαγές στην πολιτική των ιδιωτικοποιήσεων.

Κινητικότητα

Πάντως, η «ανταρσία της αριστερής πτέρυγας» που φοβούνται οι «Τάιμς», αν και επικεντρώνεται στις ιδιωτικοποιήσεις, δεν εξαντλείται σ’ αυτές. Την περασμένη εβδομάδα 173 βουλευτές των Εργατικών υπέγραψαν κοινή δήλωση με την οποία αξιώνουν από τον Μπλερ να αντιταχθεί στον «Πόλεμο των Αστρων» του Τζορτζ Μπους. Παράλληλα, η αριστερή πτέρυγα του Εργατικού Κόμματος οργανώνει καμπάνια εναντίον του ευρώ με διαμετρικά αντίθετες θέσεις από εκείνες των Συντηρητικών ευρωσκεπτικιστών. Ολα δείχνουν ότι το πολιτικό τοπίο της Βρετανίας θα αποκτήσει σύντομα μια κινητικότητα πολύ μεγαλύτερη απ’ ό,τι θα μπορούσε να φαντασθεί κανείς μετά τη νίκη – περίπατο του Μπλερ στις πρόσφατες εκλογές.

Αδιαμφισβήτητος προς το παρόν ο Σρέντερ

Η σχέση του Γερμανού καγκελάριου Γκέρχαρντ Σρέντερ με την Αριστερά δεν ήταν ποτέ σχέση πάθους αλλά περισσότερο σχέση ανάγκης. Ο σοσιαλδημοκράτης πολιτικός θεωρείται άνθρωπος της πράξης και δεν δείχνει να έχει κάποιες ιδεολογικές προσκολλήσεις σε παραδοσιακά σοσιαλιστικά στερεότυπα. Δεν είναι τυχαίο το παρατσούκλι του «σύντροφος των αφεντικών», αντί για «αφεντικό των συντρόφων».

Ωστόσο, δεν μπορεί κανείς να μιλήσει αυτή τη στιγμή για σοβαρή αριστερή αμφισβήτησή του. Μετά την αποχώρηση από την κυβέρνηση του «τρομερού παιδιού» της αριστερής πτέρυγας της σοσιαλδημοκρατίας Οσκαρ Λαφοντέν στις αρχές του 1999 και παρά τους φόβους που είχαν εκφραστεί τότε για πιθανούς κλυδωνισμούς της κυβέρνησης Σρέντερ από τη δράση της εσωκομματικής αντιπολίτευσης, ο καγκελάριος κατάφερε να ξεπεράσει με επιτυχία αρκετούς σκοπέλους.

Επιτυχείς μεταρρυθμίσεις

Οι μεγάλες μεταρρυθμίσεις του φορολογικού και του συνταξιοδοτικού θεωρήθηκαν ως σοβαρές επιτυχίες της κυβέρνησης με τη δεύτερη μάλιστα να επιτυγχάνεται έπειτα από παραχωρήσεις σε βασικά αιτήματα των συνδικάτων που είχαν δείξει προς στιγμήν να στρέφονται κατά της κυβέρνησης. Αυτή τη στιγμή οι σοσιαλδημοκράτες θεωρούνται ότι βρίσκονται σε θέση ισχύος εντός της κοκκινοπράσινης κυβέρνησης συναπισμού, με τους Πράσινους να αντιμετωπίζουν τα σοβαρότερα προβλήματα. Αν μετά τις εκλογές του 2002 ο κ. Σρέντερ αποφάσιζε ότι προτιμά έναν άλλο συνασπισμό, πιθανά με τους Ελεύθερους Δημοκράτες, ίσως αυτό να λειτουργούσε κάπως πιο ενισχυτικά για τις αριστερές φωνές μέσα στο κόμμα του.

Αυτήν τη στιγμή όμως κανείς δεν δείχνει ικανός να αμφισβητήσει τον Γκέρχαρντ Σρέντερ και την πολιτική του του «Μεσαίου Χώρου». Οι όποιες παρεμβάσεις γίνονται εναντίον αυτής της πολιτικής είναι μάλλον σε καθαρά θεωρητικό επίπεδο. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν τον Σρέντερ να προηγείται, το ξαφνικό του ενδιαφέρον για την Ευρώπη τον κάνει να φαίνεται ως πολιτικός που διαθέτει και οράματα και η ανοχή του ακόμα και σε προοπτικές συνεργασίας με τους πρώην κομμουνιστές σε ανατολικογερμανικά κρατίδια τον απαλλάσσουν από πιθανές κατηγορίες περί ιδεολογικών αγκυλώσεων.

Ελλειψη αντίπαλου δέους

Το ότι ακριβώς στην ανατολική πλευρά της χώρας το Κόμμα Δημοκρατικού Σοσιαλισμού των πρώην κομμουνιστών παραμένει ισχυρό, θεωρείται πλέον ως μια ιδιαιτερότητα που θα χρειαστεί να κλείσει τον κύκλο της μέχρις ότου εκλείψει πλήρως και κατά συνέπεια δεν προκαλεί μεγάλες αναζητήσεις στους αριστερούς του SPD, οι οποίοι έχουν μάθει να ζουν με αυτόν τον κίνδυνο.

Η έλλειψη ενός σοβαρού εσωκομματικού αντιπάλου που θα μπορούσε να αποτελέσει αντίπαλο δέος για τον Γκέρχαρντ Σρέντερ τον καθιστά αδιαφιλονίκητο νούμερο 1 στο κόμμα του. Ετσι κι αλλιώς είναι άφθαρτος ως καγκελάριος για να αρχίζει να γίνεται μονότονος για την εκλογική του πελατεία. Οι όποιες αμφισβητήσεις θα εξαρτηθούν από το εκλογικό αποτέλεσμα του 2002, αλλά και από πιθανά προβλήματα που μπορεί να αντιμετωπίσει η γερμανική οικονομία. Αλλά όλα αυτά είναι απλώς υποθετικά σενάρια…

Τι αλλάζει με το καινούργιο νομοσχέδιο