ΚΟΣΜΟΣ

Η Γιουγκοσλαβία σε τροχιά οριστικής διάλυσης

Ποια υπόσταση έχει η ομοσπονδιακή εξουσία στη Γιουγκοσλαβία; Η έκδοση Μιλόσεβιτς στη Χάγη πήρε τη μορφή αποσχιστικού κινήματος της σερβικής κυβέρνησης: Η κυβέρνηση Τζίντζιτς αγνόησε τον πρόεδρο Κοστούνιτσα, το Συνταγματικό Δικαστήριο και απεφάσισε ότι η συνεργασία με τη Διεθνή Δικαιοσύνη ανήκει στην αρμοδιότητά της. Το σκηνικό θυμίζει την περίοδο Αυγούστου-Δεκεμβρίου 1991, όταν ο Γέλτσιν και οι συνεργάτες του απογύμνωναν σταδιακά τον Γκορμπατσόφ από κάθε πραγματική εξουσία μέχρι την εξαγγελία της διάλυσης της ομοσπονδίας.

Η έκδοση Μιλόσεβιτς που οδηγεί σε διάλυση την ομοσπονδιακή κυβέρνηση και έπληξε θανάσιμα το κύρος του Κοστούνιτσα τερμάτισε και την εύθραυστη εκεχειρία που είχε διαμορφωθεί μετά τις εκλογές στο Μαυροβούνιο. Αν ανατρέξουμε λίγο στις δηλώσεις των τελευταίων μηνών θα διαπιστώσουμε ότι ο Τζίντζιτς είχε ταχθεί υπέρ ενός βελούδινου διαζυγίου Σερβίας-Μαυροβουνίου κατά το πρότυπο της Τσεχοσλοβακίας.

Ετσι ο ζήλος του Σέρβου πρωθυπουργού να συμμορφωθεί προς τις αμερικανικές απαιτήσεις εμφανίζεται να έχει ευρύτερη πολιτική σημασία και να μην περιορίζεται στον χαρακτήρα εμπορικής συναλλαγής με αμφίβολη πολιτική ανταποδοτικότητα. Η παράδοση Μιλόσεβιτς επελέγη από τον Τζίντζιτς ως το κατ’ εξοχήν πεδίο για τη μάχη αποδυνάμωσης του Κοστούνιτσα. Ο σημερινός πρόεδρος της Γιουγκοσλαβίας, παρά το γεγονός ότι εμφανίσθηκε στο προσκήνιο πέρσι το καλοκαίρι, γρήγορα υποσκέλισε τους βαρώνους της αντιπολίτευσης. Παρουσιάσθηκε ως Σέρβος πατριώτης και δημοκράτης και απέφυγε να εκτεθεί στις διεθνείς συναντήσεις στήριξης της αντιπολίτευσης.

Πόσο όμως σταθεροί και ανενόχλητοι θα είναι οι Τζίντζιτς και Τζουγκάνοβιτς στη Σερβία και στο Μαυροβούνιο αντίστοιχα; Η απόσχιση του Μαυροβουνίου ανεξάρτητα από τη στάση που θα κρατήσει το Βελιγράδι, θα φέρει τη χώρα σε εμφύλια σύγκρουση, καθώς ο πληθυσμός εμφανίζεται ισομερώς χωρισμένος ανάμεσα σε οπαδούς της απόσχισης και οπαδούς της παραμονής στη Γιουγκοσλαβία.

Η αποδυναμωμένη και περίκλειστος Σερβία που θα προκύψει από τη διάλυση της Ομοσπονδίας, θα βρεθεί σε πιο μειονεκτική θέση απέναντι στον αποσχιστικό δυναμισμό των Αλβανών στον Νότο, έναν δυναμισμό που θα ενισχυθεί από την αλβανική εξέγερση στην ΠΓΔΜ. Ακόμη θα αντιμετωπίσει παρόμοιο μειονοτικό αναβρασμό τόσο με τους μουσουλμάνους του Σαντζάκ όσο και με τους Ούγγρους της Βοϊβοντίνας.

Μπορεί μέσα σε αυτό το σκηνικό να προωθηθεί ο εκδημοκρατισμός και η ανασυγκρότηση στη Σερβία; Η πιο πιθανή εκδοχή είναι η επανεμφάνιση ενός λαϊκιστικού εθνικισμού, τον οποίο χειραγώγησε ο Μιλόσεβιτς την εποχή της παντοδυναμίας του, μπροστά στον οποίο θα ωχριούν τα φαντάσματα του παρελθόντος που εμφανίσθηκαν στις γειτονικές χώρες.

Η έκδοση Μιλόσεβιτς ήταν μια τυχοδιωκτική φυγή του Τζίντζιτς προς τα εμπρός. Η Ε.Ε., όπως εύστοχα υπογράμμισε η «le Monde» στο κύριο άρθρο της, πριν από λίγες μέρες ήταν έτοιμη να παραπέμψει την έκδοση στις «ελληνικές καλένδες». Το ποσό των 1,3 δισ. δολαρίων που έχουν υποσχθεί οι «δωρητές» στο Βελιγράδι δεν αποτελεί εξάλλου τη μαγική λύση στο πρόβλημα της ανασυγκρότησης – ανοικοδόμησης της χώρας. Σε πρόσφατο δημοσίευμά της η γερμανική «Frankfurter Allgemeine Zeitung» είχε εκτιμήσει την ελάχιστη αναγκαία χρηματοδότηση σε 4 δισ. δολάρια.

Ο μόνος κερδισμένος είναι μάλλον ο ίδιος ο Μιλόσεβιτς: Από υπόδικος για κατάχρηση εξουσίας και διαφθορά στη χώρα του γίνεται «αιχμάλωτος» του συνασπισμού που βομβάρδισε τη χώρα πριν από δύο χρόνια, ενώ η πτώση του καθεστώτος του θα γίνει από ό,τι φαίνεται συνώνυμη με το τέλος της ίδιας της χώρας.

Πανηγύρια στη Δύση κρίση στη Σερβία

ΒΕΛΙΓΡΑΔΙ. Ικανοποίηση από τη Δύση αλλά και πολιτική κρίση στο Βελιγράδι συνθέτουν το σκηνικό την επαύριο της «γκανγκστερικού» τύπου παράδοσης του Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για τα Εγκλήματα Πολέμου στην Πρώην Γιουγκοσλαβία. Ο πρώην Γιουγκοσλάβος πρόεδρος, ο οποίος βρίσκεται ήδη απο χθες στη Χάγη, θα παρουσιαστεί ενώπιον του δικαστηρίου την Τρίτη, προκειμένου να ακούσει το κατηγορητήριο εναντίον του.

Την Τρίτη

Η διαδικασία αναμένεται να αρχίσει στις 10 το πρωί της Τρίτης, και κατά τη διάρκειά της ο Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς θα ακούσει τις κατηγορίες που τους επισείουν. Στη συνέχεια θα έχει στη διάθεσή του διάστημα 30 ημερών προκειμένου να δηλώσει στο δικαστήριο αν θεωρεί τον εαυτό του ένοχο ή αθώο. Κατά το διάστημα αυτό ο Μιλόσεβιτς θα παραμείνει έγκλειστος σε κελί της φυλακής του Σέβενινγκεν στα παράλια της Χάγης.

Η παράδοση του Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς από τη σερβική κυβέρνηση, λίγες ώρες μετά την απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου που έκρινε αντισυνταγματικό το διάταγμα το οποίο εγκρίθηκε στις αρχές της εβδομάδος, πυροδότησε τη σοβαρότερη πολιτική κρίση των τελευταίων μηνών στο Βελιγράδι. Το κόμμα του προέδρου της Γιουγκοσλαβίας, Βόιτσλαβ Κοστούνιτσα, ο οποίος δεν ενημερώθηκε για τις προθέσεις της σερβικής κυβέρνησης, αποφάσισε χθες να αποχωρήσει από τις κοινοβουλευτικές ομάδες στις οποίες συμμετέχει με τη Συμμαχία για Αλλαγή. Το Δημοκρατικό Κόμμα της Σερβίας ζήτησε ακόμη ανασχηματισμό τόσο της σερβικής όσο και της γιουγκοσλαβικής κυβέρνησης. Ωστόσο, η ηγεσία του κόμματος ανακοίνωσε ότι προς το παρόν δεν σκέπτεται να εγκαταλείψει τη Συμμαχία για Αλλαγή, η οποία ανέτρεψε τον Μιλόσεβιτς τον περασμένο Οκτώβριο.

Η πολιτική κρίση, ωστόσο, που ξέσπασε μετά τη δημοσιοποίηση της παράδοσης του Μιλόσεβιτς, απειλεί άμεσα την ομοσπονδιακή κυβέρνηση της Γιουγκοσλαβίας. Ο ομοσπονδιακός πρωθυπουργός Ζόραν Ζίζιτς και οι υπόλοιποι Μαυροβούνιοι υπουργοί της κυβέρνησης ανακοίνωσαν την πρόθεσή τους να παραιτηθούν, γεγονός που θα οδηγήσει σε ανατροπή της κυβέρνησης και σε πρόωρες εκλογές. Ο κ. Ζίζιτς παρέδωσε την παραίτηση του ιδίου και των Μαυροβούνιων υπουργών στη διάρκεια συνεδρίασης του υπουργικού συμβουλίου αργά χθες το βράδυ.

Και αν στο Βελιγράδι επικρατεί πολιτική αναταραχή, στη Δύση επικρατεί ενθουσιασμός για την παράδοση του «χασάπη των Βαλκανίων» στη διεθνή δικαιοσύνη.

Χάρηκε ο Μπους

Ο Αμερικανός πρόεδρος Τζορτζ Μπους δήλωσε ότι η παρόδοση του Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς έστειλε «ένα ισχυρό μήνυμα σε όλους εκείνους που αιματοκύλισαν τα Βαλκάνια ότι θα λογοδοτήσουν για τις πράξεις τους». Ο Βρετανός πρωθυπουργός αποκάλεσε την κίνηση της σερβικής κυβέρνησης «πολύ θετική», ενώ ο Γάλλος πρόεδρος Ζακ Σιράκ τόνισε ότι αποτελεί «σημαντική πρόοδο για τη συλλογική συνείδηση». Ο Γερμανός καγκελάριος Γκέρχαρντ Σρέντερ χαιρέτισε την παρόδοση του πρώην Γιουγκοσλάβου προέδρου ως «μεγάλη επιτυχία των διεθνών προσπαθειών και την επιβολή της δικαιοσύνης».

Την αντίθεσή της στην παράδοση του Μιλόσεβιτς στη Χάγη εξέφρασε χθες η Μόσχα, διά στόματος του υπουργού Εξωτερικών Ιγκόρ Ιβανόφ. Ο κ. Ιβανόφ, συμπαρατασσόμενος με τη θέση του Γιουγκοσλάβου προέδρου Βόιτσλάβ Κοστούνιτσα, δήλωσε ότι η παράδοση του Μιλόσεβιτς στο Διεθνές Δικαστήριο είναι παράνομη και προειδοποίησε για τον κίνδυνο υπονόμευσης των εύθραυστων ομοσπονδιακών θεσμών.

Φειδωλή η Αθήνα

Εσωτερικό θέμα της Γιουγκοσλαβίας χαρακτήρισε το θέμα της παράδοσης του Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς ο κυβερνητικός εκπρόσωπος κ. Δημήτρης Ρέππας, τονίζοντας ότι η Αθήνα παρακολουθεί τις εξελίξεις στη φίλη χώρα. Από την πλευρά του, ο επίτιμος πρόεδρος της Ν.Δ., κ. Κωνσταντίνος Μητσοτάκης υπογράμμισε ότι «η παράδοση του Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης υπό τις συνθήκες που έγινε ασφαλώς δεν αποτελεί πράξη δικαιοσύνης». «Οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ευρώπη εξακολουθούν να διαπράττουν στην κρίση της Γιουγκοσλαβίας σοβαρά σφάλματα με αρνητικές για το μέλλον επιπτώσεις», τόνισε ο κ. Μητσοτάκης. Την παράδοση του Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς χαιρέτισε το Κόμμα των Φιλελευθέρων.

Η «μαύρη τρύπα» των Βαλκανίων

«Είναι μια ιστορική μέρα για τη Δικαιοσύνη», πανηγύριζε μετά την αιφνιδιαστική έκδοση του Μιλόσεβιτς ο Χαβιέ Σολάνα. Αναμφίβολα, ο ιστορικός του μέλλοντος δεν θα προσπεράσει αδιάφορα την 28η Ιουνίου του 2001: Ο έκπτωτος ηγέτης ενός έθνους που καταμετρούσε, πριν από δύο χρόνια, 5.000 θύματα από τις αεροπορικές επιδρομές του ΝΑΤΟ διώκεται ως εγκληματίας πολέμου, ενώ αυτοί που κήρυξαν τον πόλεμο -χωρίς να θρηνήσουν ούτε ένα θύμα- αναλαμβάνουν το ρόλο του γενικού εισαγγελέα.

Η παράδοση του Μιλόσεβιτς στη Χάγη κλείνει έναν ολόκληρο κύκλο διαδοχικών καταστροφών, ακρωτηριασμών και ταπεινώσεων του σερβικού έθνους, που ξεκίνησε με τη διάλυση της τιτοϊκής Γιουγκοσλαβίας, επιταχύνθηκε με τον βοσνιακό εμφύλιο και κλιμακώθηκε με τον πόλεμο του Κοσσυφοπεδίου. Τουλάχιστον σε όλες τις προηγούμενες περιπτώσεις, η Σερβία αναγκαζόταν να υποταχθεί μετά μια άνιση πολεμική αναμέτρηση με υπέρτερους αντίπαλους. Αυτή τη φορά, αυτό που εμπεδώνεται στη σερβική και τη διεθνή κοινή γνώμη είναι η εικόνα της εκπόρνευσης μιας πολιτικής ηγεσίας, που δέχεται αδιαμαρτύρητα τον βιασμό κάθε συνταγματικής αρχής με αντάλλαγμα τα 1,2 δισεκατομμύρια δολάρια της δυτικής οικονομικής βοήθειας.

Το μέγα ερώτημα είναι οι επιπτώσεις αυτής της εξέλιξης στο εξαιρετικά ανησυχητικό σκηνικό των Βαλκανίων. Η ταπεινωτική υποβάθμιση της Γιουγκοσλαβίας από τον δυτικό παράγοντα εκ των πραγμάτων θα ανοίξει ακόμη περισσότερο την όρεξη του αλβανικού αλυτρωτισμού, τόσο στη Νότια Σερβία όσο και στην ΠΓΔΜ. Η κατάσταση διαγράφεται ακόμη περισσότερο δυσοίωνη στα Σκόπια: Από τη στιγμή που το σλαβομακεδονικό στοιχείο βλέπει να εξανεμίζονται για το ορατό μέλλον όλες οι ελπίδες στήριξής του από τον φυσικό του σύμμαχο, το Βελιγράδι είναι επόμενο να γίνει πιο ευάλωτο στις πιέσεις της Σόφιας, όπου οι εθνικιστικοί άνεμοι πνέουν ολοένα και πιο ισχυροί, όπως έδειξε ο πρόσφατος θρίαμβος του έκπτωτου βασιλιά Συμεών.

Παράλληλα, η αποδυνάμωση της Σερβίας θα ενισχύσει τις ρεβανσιστικές διεκδικήσεις της Ουγγαρίας στη σερβική επαρχία της Βοϊβοντίνας. Η Ουγγαρία, η οποία περιμένει ακόμη την ανταμοιβή της για τη συμμετοχή της στους ΝΑΤΟϊκούς βομβαρδισμούς του 1999, διεκδικεί σχεδόν ανοιχτά την αναθεώρηση των εδαφικών ρυθμίσεων της συνθήκης του Τριανόν, του 1920, όπως έδειξε και η πρόσφατη απόφαση του ουγγρικού Κοινοβουλίου για τις μειονότητες των Μαγυάρων στο εξωτερικό. Το θέμα δεν αφορά μόνο τη σερβική Βοϊβοντίνα, αλλά και την περιοχή της Τρανσυλβανίας, στη Ρουμανία, όπου ζει πολυάριθμη ουγγρική μειονότητα.

Με αυτά τα δεδομένα, η απειλή ενός εθνικιστικού «φαινόμενου ντόμινο» στα Βαλκάνια είναι περισσότερο ορατή από κάθε άλλη φορά μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ισως, όμως, η εκδίκηση της Ιστορίας για την αλαζονεία των δυτικών απέναντι στη Γιουγκοσλαβία προέλθει τελικά από το ίδιο τους το θύμα: Αργά ή γρήγορα, η ταπείνωση ενός ιστορικού έθνους θα οδηγήσει στην αναβίωση του σερβικού εθνικισμού, αν και αυτή τη φορά το πιθανότερο είναι ότι δεν θα έχει «σοσιαλιστική» αλλά δεξιά – αντιδραστική σημαία. Κάτι ανάλογο με την επέλαση του γερμανικού εθνικοσοσιαλισμού σε μια Γερμανία που είχαν σπεύσει να ταπεινώσουν δίχως ίχνος σύνεσης οι δυνάμεις της Αντάντ με τη συνθήκη των Βερσαλλιών.

Το Βελιγράδι προσδοκά «επιτάχυνση» από τους δωρητές

Βρυξέλλες. «Δεν αποτελεί την ανταμοιβή μας για την έκδοση Μιλόσεβιτς αλλά για το μακρόπνοο πρόγραμμα πολιτικών και οικονομικών μεταρρυθμίσεων που έχουμε εξαγγείλει», δήλωσε χθες ο αντιπρόεδρος της γιουγκοσλαβικής κυβερνήσεως Μίρολιουμπ Λάμπους για τη μεγάλη Διάσκεψη των διεθνών Δωρητών προς τη Γιουγκοσλαβία.

Γενναία πράξη

Για τον Λάμπους, η έκδοση του Μιλόσεβιτς υπήρξε μια «γενναία πολιτική πράξη» της κυβερνήσεως Τζίντζιτς που χαίρει της υποστήριξης του σερβικού λαού, όμως όπως ο ίδιος διευκρίνισε στη συνέχεια θα πρέπει να υπάρξει και κάποια επιπλέον ανταμοιβή του Βελιγραδίου: «ελπίζουμε ότι θα ωθήσει τους δωρητές να εκταμιεύσουν ταχύτερα τα κονδύλια που υπόσχονται και να ενθαρρύνουν αύξηση των ιδιωτικών επενδύσεων»…

Για τη γιουγκοσλαβική πλευρά, η χθεσινή διάσκεψη δωρητών δεν υπήρξε σημαντική μόνον ή κυρίως για το οικονομικό της αντικείμενο, κρίσιμο καθώς είναι αυτό, αλλά για κάτι άλλο: σηματοδότησε, όπως τόνισε ο Λάμπους, τη συμβολική επανένταξη της Γιουγκοσλαβίας στη διεθνή κοινότητα, την επιστροφή της στον όμιλο των «φυσιολογικών» κρατών με την παράδοση του Μιλόσεβιτς στο Διεθνές Δικαστήριο Εγκλημάτων Πολέμου.

Αρνούμενος να απαντήσει ουσιαστικά στις ερωτήσεις για την εσωτερική συνταγματική νομιμότητα της έκδοσης Μιλόσεβιτς ή την παράκαμψη του Βόιτσλαβ Κοστούνιτσα, ο Λάμπους δήλωσε απλώς ότι η χώρα «έχει ανάγκη και τον Τζίντζιτς και τον Κοστούνιτσα». Ομως εν είδει εμμέσου παρθίου βέλους συμπλήρωσε ότι μεταξύ της «βραδείας οδού» προς την Ευρώπη και της «ταχείας οδού», «επιλέξαμε την ταχεία οδό». Δεν ανέφερε ονόματα αλλά είναι σαφές ότι η «βραδεία οδός είναι εκείνη του Κοστούνιτσα και η ταχεία εκείνη του Τζίντζιτς. Σε ό,τι αφορά την ίδια τη Διάσκεψη των Δωρητών, αυτή είχε ως πυξίδα τον υπολογισμό της Παγκόσμιας Τράπεζας, η οποία έχει προσδιορίσει τις ανάγκες της Γιουγκοσλαβίας σε 3,9 δισεκατομμύρια δολάρια για την προσεχή τετραετία, εκ των οποίων τα 1,25 μόνον για το 2001.

Οπως ανακοινώθηκε σε συνέντευξη Τύπου που εδόθη χθες στις Βρυξέλλες, συνολικά η Ευρωπαϊκή Ενωση προτίθεται να ενισχύσει τη Γιουγκοσλαβία με 530 δισεκατομμύρια ευρώ στα επόμενα χρόνια, με τις καταβολές να αρχίζουν το ταχύτερο δυνατόν και, όπως δηλώθηκε, σημαντικό τμήμα του ποσού να εκταμιεύεται εντός του 2001.

Τα 230 εκατομμύρια θα είναι απ’ ευθείας βοήθεια ενώ ένα ποσόν 300 εκατομμυρίων θα λάβει τη μορφή δανείων και ενισχύσεων για τα έτη 2001-2002. Αλλα 350 εκατομμύρια θα δοθούν ως εγγυήσεις της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων για δάνειο του ΔΝΤ.

Οπως διευκρινίσθηκε, πρόκειται για το μέγιστο που είναι διατεθειμένη να διαθέσει η Ε.Ε. ως οργανισμός, αλλά κάθε ευρωπαϊκό κράτος χωριστά θα κατέθετε και δικές του δεσμεύσεις.

Τι θα δώσει η Ελλάδα

Ετσι από ελληνικής πλευράς θα διατεθούν περί τα 53 εκατομμύρια ευρώ συνολικά, εκ των οποίων ένα για την προώθηση υπηρεσίας Επενδύσεων και Προώθησης Εξαγωγών, δύο για την ανοικοδόμηση και θέρμανση των σχολείων της χώρας και τα 50,37 μέσω του ελληνικού προγράμματος Ανοικοδόμησης των Βαλκανίων. Η Παγκόσμια Τράπεζα ανακοίνωσε την παροχή 150 εκατομμυρίων δολαρίων για το 2001 και συνολικά 450 σε μία πενταετία. Η Ουάσιγκτον αρκέσθηκε χθες στα 181,6 εκατομμύρια δολάρια, έχοντας εξ αρχής διευκρινίσει ότι το κύριο οικονομικό άχθος της ανοικοδόμησης της Γιουγκοσλαβίας θα ανελάμβανε η Ευρωπαϊκή Ενωση, ενώ η Ιαπωνία υπεσχέθη 50 εκατομμύρια. Οι επίσημες ανακοινώσεις όλων των δωρητών αναμένονταν αργά χθες.

Οσο για τη συνέχεια, τύποις, η πλήρης υλοποίηση των διεθνών δεσμεύσεων και πλήρης άρση των κυρώσεων εξαρτάται από τη συνεχιζόμενη συνεργασία του Βελιγραδίου με τη διεθνή κοινότητα, εν ολίγοις την παράδοση και των υπολοίπων 14 καταζητούμενων. Ομως όπως είπε ο Λάμπους «μη βιάζεσθε, ήδη κάναμε ένα πολύ μεγάλο βήμα».

Οι Σέρβοι νίπτουν τας χείρας των…

28 Ιουνίου: Ημέρα διόλου τυχαία για το σερβικό έθνος. Στις 28 Ιουνίου 1389, διεξήχθη η περίφημη μάχη εναντίον των Τούρκων στο Κοσσυφοπέδιο. Η 28η Ιουνίου ήταν η ημέρα που επέλεξε ο Γκαβρίλο Πριντσίπ να δολοφονήσει τον αρχιδούκα Φερδινάνδο. Στις 28 Ιουνίου 1989, ο Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς απηύθυνε στο Κόσοβο Πόλιε τη σημαντικότερη ομιλία της καριέρας του, όπου υποσχέθηκε να υπερασπιστεί τους Σέρβους του Κοσσυφοπεδίου.

Για τους Δυτικούς, η ημέρα σηματοδοτεί τη μοιραία και ειρωνική καμπή στην καριέρα του Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς, ο οποίος, χρησιμοποιώντας το όχημα του σερβικού εθνικισμού, προκάλεσε τον θάνατο σε χιλιάδες ανθρώπους, στη Βοσνία, την Κροατία και τελικώς στο Κοσσυφοπέδιο. Για πολλούς Σέρβους, ωστόσο, η παράδοση του στην Χάγη, απλώς υπογραμμίζει την φήμη του ως υπερασπιστή του σερβικού έθνους, ο οποίος μαρτύρησε γι’ αυτό, όπως και πολλοί άλλοι ήρωες πριν απο αυτόν.

Από μία άποψη, η παρόδοση του Μιλόσεβιτς στη Χάγη αποτελεί ένα σημαντικό βήμα για τη συμφιλίωση της Γιουγκοσλαβίας με τον υπόλοιπο κόσμο. Από την άλλη πλευρά, ωστόσο, η εσπευσμένη μεταφορά του από τη σερβική κυβέρνηση, παρά την απόφαση του Συνταγματικου Δικαστηρίου που έκρινε αντισυνταγματικό το σχετικό διάταγμα, και χωρίς καν να έχει ενημερωθεί προηγουμένως ο Γιουγκοσλάβος πρόεδρος Βοιτσλάβ Κοστουνίτσα, θα αποτελέσει για πολλούς Σέρβους υποχώρηση στον διεθνή εκβιασμό, η οποία υπονομεύει την ανεξαρτησία της χώρας και το ήδη προβληματικό νομικό της σύστημα.

Δεν είναι ότι οι Σέρβοι στεναχωριούνται για την τύχη του Μιλόσεβιτς. Τον περασμένο Οκτώβριο τον απομάκρυναν με την ψήφο τους από την εξουσία, επειδή είχαν βαρεθεί την απομόνωση και τη διάλυση, στις οποίες τους είχε οδηγήσει. Ομως, η παράδοση του στην Χάγη είναι πιθανόν να αντιμετωπισθεί από τους περισσότερους ως ζήτημα χρημάτων και όχι δικαιοσύνης.

«Τον πουλήσαμε για τα λεφτά και τελικώς δεν θα πάρουμε και τόσα σε αντάλλαγμα», υποστηρίζει ο γνωστός ιστορικός Αλέξα Τζίλας «Οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι ο φυσικός ηγέτης του ελεύθερου κόσμου, και όμως αυτή η ενέργεια ενισχύει τα πιο αντιαμερικανικά αισθήματα και δικαιώνει την φιλοσοφία του ισχυροτέρου». Αλλοι, ωστόσο, θα αντιμετωπίσουν την παράδοση του Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς στη Χάγη πριν τη διεξαγωγή δίκης στο Βελιγράδι, ως έναν εύκολο τρόπο να νίψουν οι Σέρβοι τας χείρας τους.

Ο Αλέξα Τζίλας συμφωνεί με αυτήν την άποψη «Η παράδοση του Μιλόσεβιτς στη Χάγη, με τον τρόπο που έγινε, είναι καταστροφική για την διαδικασία αυτοκριτικής των Σέρβων. Υπό μία έννοια αποφεύγουμε έτσι την ευθύνη για όσα διαπράξαμε. Θα έπρεπε πρώτα να τον έχουμε δικάσει πρώτα στο Βελιγράδι, αναζητώντας εμείς οι ίδιοι τα επιβαρυντικά εναντίον του στοιχεία, μία διαδικασία που θα λειτουργούσε καθαρκτικά και για μας».